Een kind in nood laat je niet in de steek!

De slachtoffers herkennen

Een kind dat zich in een verstotingspositie bevindt zal volgende gedragingen vertonen:

  • Er wordt een lastercampagne gevoerd tegen één ouder
  • Er is geen middenweg. De ene ouder is absoluut goed en wordt geliefd de andere ouder is volkomen slecht en wordt gehaat.
  • De vijandigheid verspreidt zich naar familie en vrienden.
  • Een sterke en krachtige bewering dat het hun eigen beslissing is, dat ze een onafhankelijke denker zijn of dat ze een vrije wil hebben.
  • Ze gebruiken scenario’s om te bewijzen dat hun beslissing correct is. Ze gebruiken herinneringen die niet van hen kunnen zijn of vertellen voorvallen waarbij ze duidelijk te jong zijn om er zich iets van te kunnen herinneren.
  • Ze gebruiken zwakke of absurde redenen om de ouder te belasteren (vooral in het begin).
  • Ze vertonen wreedheid naar de verstoten ouder zonder enige vorm van spijt of schuld.
  • Een dwangmatige ondersteuning van de verstotende ouder (geliefde ouder)

(In de relatie met pleegouders en adoptieouders worden soms vergelijkbare problemen geconstateerd. Een aantal auteurs hebben er op gewezen dat ook binnen niet opgebroken gezinnen ouderverstoting kan optreden).

Wanneer de verstotingsreactie compleet is, zal het kind zijn gesplitte gevoelens voor zijn ouders presenteren op een zeer duidelijke manier. Voor één ouder voelen ze een diepe liefde, voor de andere ouder diepe haat en soms ook angst. Deze gevoelens zijn zeer reëel voor deze kinderen, die ze ook ervaren op basis van ‘feiten’, welke ze zullen herhalen bij waarnemers en indien ze hierop uitgedaagd worden, zullen ze de feiten verergeren. (Gottlieb 2012)

Hierachter gaat echter het coping-mechanisme schuil dat het kind heeft aangewend om zich te kunnen onttrekken aan de ondraaglijke positie tussen twee vechtende ouders te zitten of tussen het conflict te zitten van één ouder die met alle geweld de andere ouder buiten spel wilt zetten. Alle kinderen in een ouderverstotingsreactie zijn extreem kwetsbaar zowel op emotioneel als op psychologisch vlak. Ze tonen aan dat er iets mis is binnen het familiesysteem. Kinderen die de tekenen van ouderverstoting vertonen, vertonen ook vaak de kenmerken van een hechtingsstoornis. De dwangmatige ondersteuning van één ouder is vaak gerelateerd aan parentificatie waarbij een kind gedwongen wordt om voor die ouder te zorgen. Dit fenomeen wordt door Minuchin (2004) ook spousificatie genoemd waarbij er condities gecreëerd worden, waardoor het kind wordt verheven naar de top van de familie hiërarchie (Kerns en Richardson 2005) door één ouder, waardoor het kind de verantwoordelijkheid en de keuze krijgt om voor deze ouder te zorgen door de andere ouder te verstoten.